Het ontstaan van Nieuwerkerk aan den IJssel ligt ver in de geschiedenis, rond het jaar 1250. De eerste vermelding over Nuwekerke, zoals het destijds heette, komt uit het jaar 1282 wanneer ene Traveys van Moordrecht leenman wordt van graaf Floris V van het gebied tussen Kralingen en Gouda. De verbindingsweg tussen deze plaatsen heet de 's-Gravenweg (naar deze weg is vermoedelijk het gezegde "Zo oud als de weg naar Kralingen" ontstaan), waar men als eerste bebouwde. Later werd de woonkern en het Oude Dorp, de tweede woonkerk bij de in de 16e eeuw gebouwde Oude Kerk (naam van het dorp ontleed zich aan het feit dat in Ouderkerk aan den IJssel de kerk ouder was dan in Nieuwerkerk) een soort eiland tussen uitgegraven meren, een gevolg van het turfsteken. Het oudst bekende stuk met betrekking tot Nieuwerkerk in het Rijksarchief is van 22 januari 1317. Graaf Willem III verkoopt daarbij aan de heer Jan van der Werve voor 325 pond Hollands de ambachten Capelle en Nieuwerkerk. Pas later, in 1839, heeft men de Zuidplas drooggelegd, de huidige Zuidplaspolder. De Alexanderpolder volgde hierin later rond 1866. Het hoger gelegen Oude Dorp werd nu een soort terp, te midden van lager gelegen landbouwgrond.

(bron: Wikipedia)